تفاوت ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی و راهنمای انتخاب SPF مناسب

تفاوت ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی و راهنمای انتخاب SPF مناسب

ضدآفتاب مهم‌ترین محصول مراقبت از پوست است؛ چون بخش عمده‌ی چین‌وچروک، لک و پیری زودرس ناشی از نور خورشید است و استفاده‌ی منظم از آن خطر آسیب‌های جدی‌تر پوستی را هم کم می‌کند. اما وقتی مقابل قفسه‌ی فروشگاه می‌ایستید، با انبوهی از محصولات و برچسب‌های گوناگون روبه‌رو می‌شوید. شناخت تفاوت ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی نخستین قدم برای انتخاب درست است. در این مقاله می‌آموزید هر نوع چگونه کار می‌کند، برای چه پوستی مناسب است، عدد SPF و PA چه معنایی دارد و ضدآفتاب را چطور بزنید و تمدید کنید.

ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی چه فرقی دارند؟

تفاوت اصلی در نحوه‌ی مقابله با اشعه‌ی فرابنفش است. ضدآفتاب‌ها بر اساس نوع فیلتر به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند و نوع سومی هم وجود دارد که ترکیبی از هر دو است.

ضدآفتاب فیزیکی (معدنی)

فیلتر این نوع معمولاً زینک‌اکسید یا تیتانیوم‌دی‌اکسید است. این ذرات روی سطح پوست می‌نشینند و بخشی از اشعه را منعکس یا پخش می‌کنند. اثر آن‌ها بلافاصله بعد از مالیدن شروع می‌شود.

ضدآفتاب شیمیایی (آلی)

فیلترهای این نوع، مثل آوبنزون، اکتوکریلن یا تینوسورب، اشعه‌ی فرابنفش را جذب می‌کنند و آن را به گرمای بسیار کم تبدیل می‌کنند. بافتی سبک‌تر دارند و معمولاً رد سفید نمی‌گذارند، اما حدود بیست دقیقه بعد از مالیدن به‌طور کامل مؤثر می‌شوند.

ضدآفتاب ترکیبی

بعضی برندها هر دو نوع فیلتر را در یک فرمول می‌آورند تا از مزایای هر دو بهره ببرند. این محصولات معمولاً بافتی متعادل دارند.

ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی

مزایا و معایب ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی

مزایا و معایب ضدآفتاب فیزیکی

مزیت اصلی آن ملایم بودن برای پوست حساس و مستعد آکنه است، چون کمتر باعث سوزش می‌شود و بلافاصله اثر می‌گذارد. بافت غلیظ‌تر و احتمال رد سفید، به‌خصوص روی پوست‌های تیره، از معایب آن است. فرمول‌های رنگی یا با ذرات ریزتر این مشکل را کاهش داده‌اند.

مزایا و معایب ضدآفتاب شیمیایی

بافت سبک، جذب سریع و راحت بودن زیر آرایش از مزایای مهم آن است و برای استفاده‌ی روزانه بسیار پرطرفدار است. در مقابل، بعضی فیلترهای شیمیایی می‌توانند پوست حساس را تحریک کنند یا باعث سوزش چشم شوند و برای اثرگذاری کامل باید حدود بیست دقیقه قبل از خروج از خانه زده شوند.

انتخاب ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی بر اساس نوع پوست

پوست چرب و مستعد آکنه

فرمول‌های ژلی یا مایع سبک و بدون روغن بیشتر به پوست چرب می‌آیند. اگر مستعد آکنه هستید، نوع فیزیکی با زینک‌اکسید هم می‌تواند گزینه‌ی آرام‌بخشی باشد. روی برچسب دنبال عبارت «نان‌کومدوژنیک» (Non-comedogenic) بگردید.

پوست خشک

ضدآفتاب‌های کرمی با مواد آبرسان مثل هیالورونیک اسید یا گلیسیرین بهتر هستند. نوع شیمیایی یا ترکیبی معمولاً روی پوست خشک راحت‌تر پخش می‌شود، ولی فرمول‌های فیزیکی کرمی هم موجود است.

پوست حساس و کودکان

پزشکان معمولاً برای پوست حساس، پوست بعد از لیزر و کودکان ضدآفتاب فیزیکی را توصیه می‌کنند، چون کمتر واکنش ایجاد می‌کند. محصولات بدون عطر و بدون الکل را انتخاب کنید.

معنی SPF و PA روی ضدآفتاب

SPF نشان می‌دهد ضدآفتاب چقدر در برابر اشعه‌ی UVB، عامل اصلی آفتاب‌سوختگی، محافظت می‌کند. SPF 30 حدود ۹۷ درصد و SPF 50 حدود ۹۸ درصد UVB را مسدود می‌کند؛ پس اختلاف عملی بین آن‌ها کم است. علامت PA با نماد + نمایش داده می‌شود و میزان محافظت در برابر UVA، عامل اصلی پیری و لک، را نشان می‌دهد. هر چه تعداد + بیشتر باشد، محافظت بیشتر است. هر دو نوع ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی با همین شاخص‌ها درجه‌بندی می‌شوند. برای استفاده‌ی روزانه، SPF بین 30 تا 50 همراه با PA+++ یا بالاتر و برچسب «طیف گسترده» (Broad Spectrum) انتخاب مناسبی است.

چه نکاتی را هنگام خرید ضدآفتاب باید بررسی کرد؟

پیش از خرید، تاریخ انقضا و نماد PAO را نگاه کنید و از داشتن مجوز و مشخصات کامل روی بسته‌بندی مطمئن شوید. بافت محصول را با روتین خودتان تطبیق دهید: ژل برای پوست چرب، کرم برای پوست خشک و اسپری برای تمدید روی آرایش. اگر بیرون از خانه کار می‌کنید یا ورزش می‌کنید، نوع مقاوم به آب و عرق را انتخاب کنید. برای پوست‌های تیره هم فرمول‌های رنگی یا با ذرات ریز را در نظر بگیرید تا رد سفید ایجاد نشود.

روش درست استفاده و تمدید ضدآفتاب

مقدار لازم برای صورت و گردن حدود نصف قاشق چای‌خوری است؛ یعنی تقریباً به اندازه‌ی طول دو انگشت. مقدار کمتر، محافظتی کمتر از عدد SPF روی برچسب می‌دهد. ضدآفتاب را آخرین مرحله‌ی روتین مراقبتی و قبل از آرایش بزنید. این مقدار برای ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی یکسان است.

در معرض آفتاب مستقیم، هر دو تا سه ساعت یک‌بار ضدآفتاب را تمدید کنید و بعد از شنا یا تعریق زیاد هم دوباره بزنید. برای تمدید روی آرایش، می‌توانید از اسپری یا پودر ضدآفتاب استفاده کنید. حتی در روزهای ابری و داخل خانه کنار پنجره هم به ضدآفتاب نیاز دارید.

اشتباهات رایج درباره‌ی ضدآفتاب

• «ضدآفتاب فیزیکی تمدید نمی‌خواهد.» این‌طور نیست؛ هر دو نوع باید تمدید شوند.
• «SPF بالاتر یعنی می‌توانم ساعت‌ها بدون تمدید بمانم.» SPF بالاتر مدت محافظت را طولانی نمی‌کند.
• «در خانه نیازی به ضدآفتاب نیست.» اشعه‌ی UVA از شیشه عبور می‌کند.
• «مرطوب‌کننده‌ی دارای SPF کافی است.» معمولاً مقدار مصرفی آن‌قدر کم است که به SPF واقعی نمی‌رسد.

بعضی هم فکر می‌کنند بین ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی یکی همیشه برنده است. در واقع بهترین ضدآفتاب همان است که هر روز و به اندازه‌ی کافی استفاده کنید.

پرسش‌های متداول

آیا می‌توان ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی را با هم استفاده کرد؟

بله، مشکلی ندارد اما لازم هم نیست. اگر خواستید، یک محصول ترکیبی بخرید. مهم‌تر از نوع فیلتر، مقدار مصرف و دفعات تمدید است.

ضدآفتاب بازشده چقدر ماندگار است؟

معمولاً شش تا دوازده ماه. اگر بو یا رنگ آن تغییر کرد یا مایع از کرم جدا شد، دورش بریزید.

جمع‌بندی: بهترین ضدآفتاب همانی است که هر روز بزنید

انتخاب بین ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی به نوع پوست، بافت مورد علاقه و حساسیت‌های شما بستگی دارد. پوست حساس و کودکان معمولاً با نوع فیزیکی راحت‌ترند و برای استفاده‌ی سبک و زیر آرایش، نوع شیمیایی محبوب‌تر است. هر کدام را که برگزیدید، SPF حداقل 30، PA+++ و برچسب طیف گسترده را بررسی کنید، به اندازه‌ی کافی بمالید و هر دو تا سه ساعت تمدید کنید. اگر مشکل پوستی خاصی مثل ملاسما یا روزاسه دارید، پیش از خرید با متخصص پوست مشورت کنید.